Yangın genellikle insan kaynaklı veya çevresel kaynaklı bir afet olarak, oluştuğu alana ve çevresine zarar veren çok büyük bir afet türüdür. Ani bir şekilde gelişen ve çevreye hızlı bir şekilde yayılma riski bulunduran yangın afetlerinde bireylerin yangın anında atması gereken adımlar ve dikkat etmesi gereken ayrıntılar yer alır. Örnek olarak yangın anında sakin olmak, panik yapmadan doğru adımlar atarak yangın alanından uzaklaşmak ve olabildiğince can ve mal kaybını engellemek gerekir.
Yangın Anında Yapılması Gerekenler Nelerdir?
Yangın afetlerinde alevin küçük bir noktadan hızlı bir şekilde yayılma göstermesi ve afetin hızlı büyümesi ihtimali karşısında yine bireysel olarak hızlı hareket edilmesi, telaş yapılmaması ve doğru adımlar ile yangının büyümesinin engellenmesi gerekir.
Hem bireysel olarak hem de bir yapı içerisinde yapı sakinlerinin toplu olarak yangın anında hızlı ve sakin hareket edebilmesi önemlidir. Eğer imkân bulunuyorsa, yangının büyümeden bireysel çabalar ile ve ortamda bulunan kişilerin çabaları ile söndürülmesi büyük bir fayda sağlar. Özellikle de can ve mal kaybı ile karşılaşılmaması ya da çok büyük bir kayıp yaşanmaması için kimyasal ya da elektrik kaynaklarının hızlı bir şekilde ortamdan kaldırılması yangının büyümesini de engelleyebilir.
En kapsamlı şekilde tüm prosedürler ile yangın anında atılması gereken adımlar ise aşağıdaki liste ile açıklanabilir.
- 1. Öncelikle yangın anında müdahale sağlayacak kişilerin daha önceden eğitim almış olması önemlidir.
- 2. Yangın alanında alevlerin ilerlemesini engelleyebilecek malzemeler kullanım imkanı bulunmuyorsa, olabildiğince yangına müdahale etmek tercih edilmemelidir.
- 3. El altında bulunan en uygun iletişim aracı veya telefon ile yangın anında derhal 112 acil servis hattına ulaşılarak bilgi verilmelidir.
- 4. Daha önceden doğru noktalarda yerleştirilmiş yangın söndürme cihazları, alarm sistemleri ve ikaz düğmeleri hızlı bir şekilde kullanılmalıdır.
- 5. Yangın anında artan duman yoğunluğu nedeni ile bireylerin olabildiğince yere yakın hareket etmeleri gerekir.
- 6. Yangın sırasında özellikle yüksek yapılarda asansörleri kullanmak riskli olabileceği için merdivenlerden hareket etmek gerekir.
- 7. Büyüyen yangınlarda alevlerin kıyafetlere ulaşması ve risk oluşturması göz önünde bulundurularak etraftaki battaniye gibi eşyalar ile bireyler kendilerini korumaya alabilirler.
- 8. Çıkış noktasına olabildiğince zeminden ve hatta sürünerek ulaşmak büyük fayda sağlar.
- 9. Yangın alanında mahsur kalınması durumunda da duman ve aleve karşı koruma için kapı ve pencerelerin kapatılarak oksijenin azaltılması ve ıslak bir bez vasıtasıyla açık noktaların tıkanması alevin ilerleme riskini düşürür.
Liste dahilinde sayılan maddeler özellikle ev ortamında yaşanan yangın afetlerinde birebir uygulandığında can ve mal kayıpları çok daha düşük bir boyutta görülebilir. Ancak yangın hızlı yayılan ve büyük bir risk ortaya koyan afetler arasında yer aldığı için bu adımların dikkatli bir şekilde ve mutlaka birebir olarak uygulanması üzerinde durulmalıdır.
Yangın Söndürme Aşamaları
Yangın afeti ile karşılaşıldığında ev veya işletmelerde sayılan bireysel adımların atılması, afet anında doğru bir şekilde ilerleyişin ve risklere karşı korunmanın elde edilmesini sağlar. Aynı anda ek olarak da söndürme açısından da gerek evlerde gerek yapı ve kurumlarda bazı adımlar atılabilir. Özellikle yapılarda yangın risklerine karşı önceden oluşturulmuş önlemler sayesinde yangın tüpleri doğru konumlara yerleştirilmiş ise bu ekipmanlardan yararlanılması gerekir.
Birey yangın anında öncelikle çevreye uyarı vererek hem korunma hem uzaklaşma imkanını sağlar hem de çevreden yardım talebinde bulunur. Ulaşabildiği yangın tüpünü kullanırken kendi çevresini güvenlik altında tutar ve bu sayede yangının boyutunu da kontrol etme avantajı elde edebilir. Yangın tüpü kullanılırken özellikle alevin merkezine müdahale etmek alevin yayılmasını ve hatta dindirilmesini sağlayabilir.
Özellikle kurumsal yapılar ve işletmelerde yangın tüpü gibi koruyucu ve önleyici ekipmanların nasıl kullanılacağı konusunda personeller ve bireyler eğitilmiş olduklarında kullanımı çok daha rahat bir şekilde gerçekleştirilebilir. Ancak daha önce yangın tüpü kullanımı gerçekleştirmemiş ve eğitim almamış bireyler öncelikle tüpün pimini çekerek ağız noktasını alevin merkezine doğru tuttuklarında ve sonrasında alttaki mandalı sıktıklarında yangın tüpü ile alevlere müdahale edilir. Eğer bölgesel olarak küçük bir yangın durumu ile karşılaşılıyorsa, yangın tüpü ile söndürme yapıldıktan sonra genel bir kontrol yangının tamamen sönüp sönmediğini belirlemeye de yardımcı olur.
Yangından Korunma Yolları
Bireyler gerek ev ortamında gerek işletme ortamlarında gerek kurumlarda yangın anında atması gereken adımlar konusunda eğitildiği gibi yangına karşı önlemler alınması ve koruma açısından da mutlaka eğitilmelidir. Ayrıca hem evlerde ev sahiplerinin hem de kurumsal yapılarda yöneticilerin ve yetkili kişilerin yangın afetine karşı korunma önlemleri ve sistemleri oluşturması gerekmektedir.
Ayrıca dekorasyonda yangın dayanımlı ürünler kullanılması gerekir. Bu ürünler ısıyı ve dumanı uzun süreler boyunca tek bir odada kalmasını sağlayabilir.
Afet boyutuna göre yangınlar küçük bir yanıcı maddenin tutuşması ile en alt boyutta görülürken, bazen petrol ya da yağ tutuşması gibi durumlarda daha üst bir sınıfta hızlı büyüyebilen bir yapıya sahip olabilir. Gaz halinde maddelerin tutuşması çok hızlı bir yangın boyutuna ulaşma riski taşırken, özellikle yanıcı maddeler yani nitrat gibi maddelerin tutuşması çok büyük bir yangın afeti ile karşılaşılmasına neden olabilir. Hatta elektrik yangınları gibi yangın türleri en büyük afet türleri arasında bulunurken, tüm bu yangın türlerine ve boyutlarına karşı da hem evlerde hem kurumlarda alınabilecek önlemler birbirinden farklıdır.
Temel olarak ise yangın faktörüne karşı her yapıda mutlaka önceden söndürme önlemleri oluşturulması, bireylerin yangın risklerine karşı atılacak adımlar konusunda eğitilmesi ve acil eylem planlarının oluşturulması gerekir. Teknik olarak yapılarda yangın söndürme sistemleri, yangın tüpleri, otomatik alarm sistemleri gibi kurulumlar yapılmalı ve yapılar yangın sigortası gibi ayrıntılar ile korunma altına da alınmalıdır.
Bireysel anlamda da özellikle evlerde elektrik kullanımını bilinçli bir şekilde gerçekleştirmek, elektrikli ve elektronik cihazlara dikkat etmek ve ısı kaynaklarını doğru yöntemler ile kullanmak gerekmektedir. Birey yangın anında atacağı adımları da önceden doğru bir şekilde öğrenebilmeli ve yangın anında panik yaşamadan çevresine de yardım edebilecek şekilde imkan bulunduğunda yangını söndürebilecek adımlar atmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Evde yangın çıktığında ne yapılmalı?
İlk müdahale ıslak bir battaniye ile yapılabilirken, yangının türüne ve çıkış kaynağına göre su ile müdahale edilebilir ve acil bir şekilde 112 üzerinden destek talep edebilir.
Yangın anında neler yapılmamalıdır?
Alevlere temas etmek, kapı ve pencereleri açarak oksijen miktarını arttırmak ve yapılarda asansörleri kullanmak risklidir.
Yangın anında ilk ne yapılmalıdır?
Panik yapılmadan yangın fark edildiği anda çevreye uyarıda bulunmalı ve 112 acil çağrı merkezi üzerinden destek talep edilmelidir.